„Młodzież nie tylko się uczy. Młodzież tworzy zmianę.”

Słowem wstępu

Oddajemy w Wasze ręce narzędzie edukacyjne poświęcone rozmowie o niepełnosprawności. „Bez filtrów. Zrozumieć niepełnosprawność” to projekt stworzony z myślą o zajęciach godziny wychowawczej oraz pracy z dziećmi i młodzieżą.

Wierzymy, że edukacja ma realną moc zmiany — pomaga budować empatię, zrozumienie i otwartość. To narzędzie kierujemy do nauczycieli i uczniów, jako zaproszenie do rozmowy, słuchania i wspólnego myślenia o różnorodności.

Cieszmy się rozmową. Bądźmy uważni. Bądźmy otwarci.

Poniżej znajdują się prezentacje do pobrania lub uruchomienia online. Zapraszamy do zapoznania się z materiałami edukacyjnymi.

Materiały edukacyjne:

• Ściągnij prezentację GOOGLE SLIDES
• Ściągnij prezentację w PDF
• KARTA PRACY DLA NAUCZYCIELA w PDF
• PODCASTY NA SOUNDCLOUD

Historie prawdziwe

„Wbiegałem do wody i prawdopodobnie głowa mi się podwinęła.” Marcin Anchimiuk

„Życie to nie gra komputerowa.” Adam Kujawa

„Dla mnie wózek to jest przepustka do wolności.” Szymon Andrejczuk

Stereotypy i bariery

„Brak kontaktu rodzi dystans, lęk i stereotypy.”

Scenariusz zajęć dla dzieci i młodzieży

Faza 1: Rozmowa i refleksja

Czas trwania: 10–15 minut

Celem tej fazy jest zatrzymanie się nad emocjami i pierwszymi wrażeniami po wysłuchaniu historii bohaterów.

Pytania moderacyjne

• Co z usłyszanych historii (np. Marcina Anchimiuka, Szymona Andrejczuka, Adama Kujawy) wywołało w was najsilniejszą emocję?
• Wyjaśnijcie (Explain): Szymon Andrejczuk powiedział, że wózek inwalidzki jest dla niego „przepustką do wolności”. Jak ten opis zmienia wasze dotychczasowe postrzeganie wózka?
• Wnioskowanie: Czy byliście zaskoczeni tym, jak aktywne i satysfakcjonujące może być życie sportowe (np. parabox, pływanie, szachy) i zawodowe (np. praca na Politechnice) osób, które widzieliście?

Faza 2: Demontaż stereotypu

Czas trwania: 10–12 minut

Celem tej fazy jest przełamanie stereotypu, że „niepełnosprawność to wózek inwalidzki” oraz poszerzenie rozumienia pojęcia niepełnosprawności.

Pytania moderacyjne (krytyczne i pogłębiające)

• Krytyka symbolu: Adam Kujawa mówił, że utożsamienie niepełnosprawności ze znakiem osoby na wózku jest „krzywdą”. Wyjaśnijcie, co dokładnie miał na myśli i dlaczego jeden symbol może być krzywdzący dla osób z niepełnosprawnością.
• Różnorodność: Skoro niepełnosprawność dotyczy co siódmej osoby w Polsce, a duża część tych osób nie używa wózka, opiszcie, jakie inne rodzaje niepełnosprawności (także niewidocznej) mogą wpływać na życie waszych rówieśników w szkole.
• Empatia i persony (UX): Z perspektywy projektowania doświadczeń kluczowa jest empatia. Gdybyście mieli stworzyć fikcyjną personę, która reprezentuje niewidzialną niepełnosprawność w waszej szkole, jakie problemy mogłaby napotykać taka osoba?

Faza 3: Zasady komunikacji i sprawczość

Czas trwania: 15–18 minut

Celem tej fazy jest wypracowanie praktycznych zasad zachowania, które pomagają budować relacje, szacunek i poczucie wspólnoty.

Pytania moderacyjne (praktyczne)

• Pomoc na siłę: Marcin i Szymon podkreślali, że nie lubią, gdy pomaga się im bez zapytania. Co możemy zrobić inaczej? Jak zaproponować pomoc w sposób kulturalny i nienaruszający samodzielności drugiej osoby?
• Bezpieczeństwo i czas: Adam Kujawa użył metafory, że w życiu – w przeciwieństwie do gry komputerowej – nie da się cofnąć czasu. Jak wiedza o wypadkach (np. skoki do wody, upadki z wysokości) wpływa na wasze codzienne, spontaniczne decyzje?
• Ambasadorzy Akceptacji: W jaki sposób możecie w klasie lub szkole przenieść to, co usłyszeliście, na realne działania, współpracę i dialog?

Faza 4: Podsumowanie i dalsze kroki

Czas trwania: 5 minut

Podsumowanie moderatora

• Podkreślenie różnicy: Niepełnosprawność to szerokie spektrum, a nie tylko wózek inwalidzki.
• Zmiana narracji: Przechodzimy od myślenia o niepełnosprawności jako „problemie do rozwiązania” do wspólnej rzeczywistości.
• Zachęta do działania: Wykonanie zadania domowego (np. rozmowa z rodziną) lub wykorzystanie materiałów z pakietu edukacyjnego w kolejnych projektach.
• Przekaz końcowy: Każdy z nas ma wpływ na to, by świat był bardziej otwarty, bezpieczny i przyjazny dla wszystkich.

Widzieć człowieka